فیدیبو نماینده قانونی نوید مهر و بیش از ۶۰۰ ناشر دیگر برای عرضه کتاب الکترونیک و صوتی است .
کتاب نگاهی جامع به لایحه بودجه ۱۳۹۶

کتاب نگاهی جامع به لایحه بودجه ۱۳۹۶
با رویکرد بازار سرمایه

نسخه الکترونیک کتاب نگاهی جامع به لایحه بودجه ۱۳۹۶ به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق فیدیبو به صورت کاملا قانونی در دسترس است.


فقط قابل استفاده در اپلیکیشن‌های iOS | Android | Windows فیدیبو

درباره کتاب نگاهی جامع به لایحه بودجه ۱۳۹۶

یکی از مشکلات اساسی سطح بازار سرمایه با آن روبرو هستیم این است که اکثر فعالان بازار با متغییرهای کلان اقتصادی از جمله آثار بودجه آشنایی کافی ندارند و تحلیل این مقوله را بسیار پیچیده و سخت می دانند. تا آنجا که پس از خواندن چندین صفحه ابتدایی لایحه بودجه خسته شده و از ادامه آن باز می مانند. از این رو این نوشتار در پی آن است که در کنار پرداختن به مهمترین نکات بودجه سال ۱۳۹۶، تحلیل آن را نیز بر بازار سرمایه کشور ارائه دهد و نقشی هرجند اندک را در رشد و توسعه این مقوله علمی و پژوهشی در سطح جامعه و بازار سرمایه ایفا نماید.

ادامه...
  • ناشر نوید مهر
  • تاریخ نشر
  • زبان فارسی
  • حجم فایل 2.7 مگابایت
  • تعداد صفحات ۸۳ صفحه
  • شابک

بخشی از کتاب نگاهی جامع به لایحه بودجه ۱۳۹۶

شما به آخر نمونه کتاب رسیده‌اید، برای خواندن نسخه کامل، کتاب الکترونیک را خریداری نمایید و سپس با نصب اپلیکیشن فیدیبو آن را مطالعه کنید:

سخن آغازین

بودجه هر کشوری، سند برنامه و مسیر یک ساله آن کشور است که همه آحاد جامعه بایستی درک درستی از آن داشته باشند. بودجه کشور تاثیرات قابل توجهی در متغیرهای کلان اقتصادی دارد و همچنین اهمیت قابل توجهی برای تصمیم گیری و تصمیم سازی مدیران در همه سطوح به خصوص موسسات بزرگ و هلدینگ ها ایجاد می نماید. درک روند بودجه و مسیر حرکت آن نیز از متغیرهای اساسی در تحلیل های اقتصادی بلندمدت است. در کنار این موضوعات، بهره گیری از فرصت هایی که در قانون بودجه به تصویب می رسد، می تواند برای فعالان اقتصادی مفید فایده باشد. از سوی دیگر، تحلیل بودجه با رویکرد بازار سرمایه این فرصت را برای فعالان بازار سرمایه، صاحب نظران و کارشناسان فراهم می سازد تا دید گسترده تری به اقتصاد کشور و شرایط گذشته، حال و آینده آن داشته باشند.

محمود طهماسبی کهیانی
مدیرعامل هلدینگ مالی صندوق بازنشستگی کشوری

پیشگفتار

یکی از مشکلات اساسی سطح بازار سرمایه با آن روبرو هستیم این است که اکثر فعالان بازار با متغییرهای کلان اقتصادی از جمله آثار بودجه آشنایی کافی ندارند و تحلیل این مقوله را بسیار پیچیده و سخت می دانند. تا آنجا که پس از خواندن چندین صفحه ابتدایی لایحه بودجه خسته شده و از ادامه آن باز می مانند.
از این رو این نوشتار در پی آن است که در کنار پرداختن به مهمترین نکات بودجه سال ۱۳۹۶، تحلیل آن را نیز بر بازار سرمایه کشور ارائه دهد و نقشی هرجند اندک را در رشد و توسعه این مقوله علمی و پژوهشی در سطح جامعه و بازار سرمایه ایفا نماید.
امید است مورد استقبال تمامی خوانندگان محترم قرار گرفته و با پیشنهادات و انتقادات سازنده خود موجبات غنی شدن این کتاب در بودجه خوانی سالهای آتی را فراهم آورد.

و من ا... توفیق
سید فرهنگ حسینی-معصومه ترکمان احمدی

فصل اول: تعاریف و اصطلاحات

مقدمه

بودجه کل کشور، برنامه مالی دولت است که برای یک سال مالی تهیه و حاوی پیش بینی درآمدها و سایر منابع تامین اعتبار و برآورد هزینه ها برای انجام عملیاتی است که منجر به نیل سیاست ها و هدفهای قانونی می شود. تخصیص و تجهیز منابع، انضباط مالی، کارایی عملیاتی در راستای انجام پیش بینی های قابل اعتماد، کنترل، برنامه ریزی و مدیریت هزینه ها از جمله کارکردهای بودجه تعریف شده است.

ساختار کلی بودجه کشور

ساختار بودجه کشور همچون یک ترازنامه T شکل شامل دو بخش منابع و مصارف یا همان دریافتها و پرداختها است، اگر دو بخش منابع و مصارف با یکدیگر برابر باشند توازن بودجه برقرار است اما از آنجا که معمولاً درآمدها با یک بیش برآورد همراه هستند بگونه ای که همیشه (همانطور که در طی سال های اخیر شاهد بوده ایم) بخشی از این منابع درآمدی محقق نمی شود، از این رو کسری بودجه بوقوع می پیوندد که لازم است دولت در سمت راست ترازنامه بودجه ای خود رقمی را وارد کند که این ترازنامه را متوازن کند. برداشت از صندوق ذخیره ارزی به جهت جبران کسری بودجه، تبدیل دلارها به ریال و افزایش نقدینگی در سطح جامعه و بعد از آن افزایش تورم از پیامدهای اصلی کسری بودجه در سال های اخیر در کشور ایران بوده است. در نمودار ۱-۱ روند بودجه ای کشور از سال ۱۳۹۴ تاکنون قابل مشاهده است:



نمودار ۱-۱: روند بودجه کشور بدون لحاظ نمودن تورم

همانند هر بودجه ای بودجه دولت نیز در دو بخش منابع و مصارف تهیه می شود، منابع دولت شامل منابع درآمدی، واگذاری دارایی های سرمایه ای و واگذاری دارایی های مالی است. منابع درآمدی دولت نیز شامل دو بخش درآمدهای عمومی و درآمدهای اختصاصی است.
بنابراین منابع دولت به شرح ذیل خواهد بود:

۱- منابع درآمدی: درآمدهای دولت شامل درآمدهای عمومی و درآمد وزارتخانه ها و موسسات دولتی، مالیات، سود سهام شرکت های دولتی و درآمد حاصل از انحصارات و مالکیت دولت است.

تذکر: در این بخش یکی از مهمترین درآمدهای دولت یعنی مالیات ها وجود دارد، هر چه وابستگی بودجه به مالیات ها بیشتر باشد انتظار پاسخگویی و شفافیت بیشتری نیز از دولت می رود و مسئله اساسی بودجه ریزی نیز موضوعیت بیشتری پیدا می کند، البته این مالیات ها بایستی به شیوه درست و متناسب با ظرفیت اقتصادی کشور تغییر پیدا کنند.

۲- واگذاری دارایی های سرمایه ای: شامل فروش نفت خام، فروش ساختمان ها و تاسیسات، فروش واگذاری اراضی، فروش ماشین آلات و تجهیزات است. هر چه وابستگی درآمدی در این بخش بودجه بیشتر باشد دولت موردنظر از بعد اقتصادی رانتیرتر محسوب می شود.

تذکر: در واقع بودجه سالیانه کشور با سه فرض ضمنی و نانوشته مرتبط با نفت شامل مقدار نفتی که پیش بینی می شود طی سال آتی فروخته شود، قیمت پیش بینی شده نفت برای فروش در بازارهای جهانی و نرخ ارز مقرر برای تبدیل دلارهای حاصل از نفت فروخته شده به ریال بسته می شود. در واقع با مفروض گرفتن نرخ دلار و قیمت نفت برای هر بشکه، مقدار پیش بینی شده برای فروش نفت و میعانات گازی جهت تحقق درآمد نفتی نوشته شده در بودجه بدست خواهد آمد.

۳- واگذاری دارایی های مالی: شامل منابع تامین اعتبار یا منابع استقراض دولت از سیستم بانکی، فروش اوراق مشارکت، استفاده از تسهیلات خارجی، استفاده از موجودی حساب ذخیره ارزی، دریافت اصل وام های خارجی دولت، وصولی از محل واگذاری شرکت های دولتی، دریافت اصل وام های خارجی دولت و.... است.

در بخش مصارف نیز، مصارف دولت شامل اعتبارات هزینه ای(جاری)، طرح های عمرانی (تملک دارایی های سرمایه ای) و بازپرداخت تعهدات مالی(تملک دارایی های مالی) است:

۱- اعتبارات هزینه ای یا جاری: این بخش از هزینه ها در راستای وظایف حاکمیتی دولت انجام می شود. این بخش شامل حقوق کارمندان، استفاده از کالاها و خدمات، یارانه، رفاه اجتماعی و.... است، برای نمونه در دولت های رفاه سهم هزینه های اجتماعی از کل هزینه ها بیشتر است.

۲- طرح های عمرانی (تملک دارایی های سرمایه ای):این بخش در راستای ایجاد ظرفیت های جدید یا توسعه ظرفیت های موجود به صورت سرمایه گذاری ثابت هزینه می شوند و گاهی به صورت تثبیت یا افزایش عمر ظرفیت ها به صورت سرمایه گذاری ثابت یا دارایی ها هزینه می شوند.
در واقع سرمایه گذاری های عمرانی برای نگهداشت سطح و توسعه ظرفیت های اقتصادی انجام می­شوند از این رو از اهمیت قابل توجهی در بودجه برخوردارند و متاسفانه در سال های گذشته به عنوان منبعی برای جبران بخشی از کسری های بودجه دولت در نظر گرفته شده اند، بگونه ای که عملاً درصد تحقق این بخش بسیار پایین بوده است.

۳- بازپرداخت تعهدات مالی (تملک دارایی های مالی): این بخش از مصارف مربوط به بازپرداخت وام ها یا بازپرداخت اوراق مشارکت دولت یا تنظیم سیاست های مالی و پولی می شود.

شایان ذکر است در یک طبقه بندی با عنوان طبقه بندی مصارف بر اساس امور، مخارج دولت در چهار مورد شامل امور عمومی، دفاعی، اجتماعی و اقتصادی تقسیم بندی می شود. این نوع طبقه بندی امکان بررسی جهت ­گیری­های دولت در سال آینده را فراهم می کند و از این طریق می توان اولویت ها و اهداف دولت را شناسایی کرد، این نوع طبقه بندی در تدوین بخشنامه بودجه هر ساله کمک شایانی را به تمامی شرکتها و نهادهای موجود می کند.

بخش های تشکیل دهنده لایحه بودجه

بودجه کشور ایران در قالب یک ماده واحده و جداول کلان منابع و مصارف بودجه به همراه ۴ پیوست ارائه می شود. برای نمونه، ماده واحده لایحه بودجه سال ۱۳۹۵ شامل ۲۲ تبصره بوده است که در این تبصره ها به موضوعات کلی شامل بخش های مختلف کشور از جمله سهم شرکتهای دولتی تابعه وزارت نفت، سهم صندوق توسعه ملی و موارد خرج کرد آن، سقف تسهیلات تامین مالی خارجی (فاینانس)، بودجه شرکتها و موسسات دانش بنیان و تجاری سازی نوآوری و اختراعات، سهم مربوط به شرکتهای وابسته و تابعه وزارتخانه های نیرو، نفت، راه و شهرسازی، ورزش و جوانان، دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، ارتباطات و فناوری اطلاعات، صنعت و معدن و تجارت، جهاد کشاورزی، سقف مجاز انتشار صکوک و اوراق مشارکت و اسناد خزانه اسلامی، سقف مالیاتی مجاز، موارد مربوط به حقوق و بهره مالکانه استخراج کننده های سنگ آهن، حقوق ورودی کالاهای وارداتی، سهمیه دانشگاه ها و موسسات آموزشی و پژوهشی و پارکهای علمی و فناوری از بودجه، امور مربوط به شرکتهای بیمه ای، میزان جرایم در نظرگرفته شده در بودجه از جمله جریمه مشمولان غایب، هدفمندی یارانه ها، مدیریت خدمات کشوری و قراردادهای پیمانکاری اشاره شده است.

پس همانگونه که مشخص است در شروع مرحله اول از بودجه خوانی با بخشی روبرو می شویم که هر بند و تبصره آن مربوط به ارگان و نهاد خاصی است که کلیات مربوط به آن بخش در همان بند قرار داده شده است. حال برای مثال، هنر یک فرد فعال در بازار سرمایه این است که بتواند از این تبصره ها موارد مرتبط با صنایع پذیرفته شده در بورس را شناسایی کند و در تحلیل های کمی و بنیادی خود، آن موارد را لحاظ نماید، بنابراین لایحه بودجه به نوعی مشخص کننده نقشه راه در تمامی تحلیل های بنیادی در یک سال بازار سرمایه خواهد بود.

در ادامه لایحه بودجه و پس از ماده واحده و تبصره ها، در قسمت دوم آن جداول کلان آورده می شود. این جداول شامل خلاصه بودجه کل کشور خلاصه درآمدها و هزینه های دولت، خلاصه واگذاری و تملک دارایی های سرمایه ای، خلاصه واگذاری و تملک دارایی های مالی، درآمدها و واگذاری دارایی های سرمایه ای و واگذاری دارایی های مالی بر حسب قسمت و بخش و بند و اجرا، برآورد اعتبارات هزینه ای و تملک دارایی های سرمایه ای بر حسب امور فصل، خلاصه بودجه دستگاه های اصلی و زیرمجموعه در سال موردنظر است.

در فایل های جداگانه نیز ۴ پیوست آورده می شود، پیوست شماره ۱ اعتبار طرح های تملک دارایی های سرمایه ای، پیوست شماره ۲ درآمدها و واگذاری دارایی های سرمایه ای و مالی، پیوست شماره ۳ بودجه شرکتهای دولتی، بانکها و موسسات انتفاعی وابسته به دولت و پیوست شماره ۴ مربوط به اعتبارات هزینه ای و تملک دارایی های سرمایه ای بر حسب برنامه و فعالیت است.

پیش از پرداختن به جزییات لایحه بودجه لازم است با مراحل فرآیندی تصویب بودجه کشور از ابتدا تا انتها اشاره مختصری داشته باشیم.

مراحل فرآیندی تصویب بودجه کشور

ماده ۱۸۶ آئین نامه داخلی مجلس شورای اسلامی در خصوص تصویب بودجه سالانه کل کشور توسط نمایندگان تصریح می کند: دولت موظف است لایحه بودجه سالانه کل کشور را حداکثر تا ۱۵ آذر ماه هر سال به مجلس تسلیم نماید. نحوه رسیدگی به لایحه بودجه به شرح زیر می باشد:

۱- نمایندگان مجلس از زمان چاپ و توزیع لایحه بودجه سالانه کل کشور و پیوست ها و سوابق آن، تا مدت ده روز می توانند پیشنهادهای خود را به کمیسیون های تخصصی مجلس تقدیم نمایند.

۲- کمیسیون های تخصصی موظفند حداکثر تا پانزده روز پس از چاپ و توزیع لایحه، گزارش خود را به کمیسیون تلفیق تقدیم نمایند.

۳- کمیسیون تلفیق موظف است حداکثر ظرف پانزده روز پس از پایان مهلت گزارش کمسیون تخصصی، ضمن رسیدگی به گزارش کمیسیون های تخصصی گزارش نهایی خود را تنظیم و به مجلس شورای اسلامی تقدیم نماید. مهلت رسیدگی کمیسیون تلفیق حداکثر تا پانزده روز با موافقت هیات رئیسه قابل تمدید می باشد.

۴- در جلسه علنی، پس از رسیدگی به کلیات بودجه و تصویب آن، به پیشنهادهای مربوط به درآمدها و سایر منابع تامین اعتبار بودجه عمومی دولت رسیدگی و سقف آن به تصویب خواهد رسید. پس از آن پیشنهادهای مربوط به تبصره ها و ردیف ها رسیدگی می گردد.

تبصره ۱- در جلسه علنی، تنها پیشنهادهایی که توسط نمایندگان و کمیسیون ها در زمان مقرر دریافت و به چاپ رسیده، مشروط به عدم مغایرت با قانون برنامه، قابل طرح می باشد. پیشنهادهایی که منبع درآمد مشخصی نداشته باشد قابل طرح نخواهد بود و پیشنهادهایی که مازاد بر سرجمع نباشد زمانی قابل طرح است که ردیف مشخص جایگزین را معین نماید. تشخیص موارد مذکور با رئیس جلسه خواهد بود.

تبصره ۲- نحوه رسیدگی به متمم، اصلاحیه های بودجه و سایر مواردی که در این ماده پیش بینی نشده طبق مقررات معمول در این آیین نامه خواهد بود.

تبصره ۳- در صورت عدم توصیب کلیات لایحه بودجه، فقط برای یک بار موضوع به کمیسیون تلفیق ارجاع می شود تا حداکثر ظرف هفتاد و دو ساعت گزارش اصلاحی خود را به مجلس ارائه نماید.

همچنین ماده ۱۸۷ تصریح می کند: جلسات مجلس برای رسیدگی به بودجه سالانه باید بلاانقطاع در کلیه ایام هفته غیر از جمعه و تعطیلات رسمی، حداقل روزی چهار ساعت منعقد گردد و تا موقعی که شور و مذاکره پایان نیافته و رای مجلس اخذ نشده است از دستور خارج نشود و هیچ لایحه یا طرح دیگر نمی تواند مطرح شود مگر لایحه یک یا چند دوازدهم بودجه در صورت ضرورت.
تبصره-اگر مطالب فوری و فوتی اعم از طرحها و لوایح دو فوریتی و غیره پیش آید که به تشخیص مجلس تاخیر آن موجب زیان جبران ناپذیری باشد، در این صورت برای طرح و تصویب آن زمان مشخص معین می شود.

ماده ۱۸۸: چنانچه لایحه بودجه سالانه کشور تا تاریخ تعیین شده در این آیین نامه به مجلس تسلیم نشود دولت موظف است لایحه چند دوازدهم بودجه را نیز به مجلس تسلیم نماید.
این لایحه پس از چاپ و توزیع در دستور کار مجلس قرار می گیرد. ابتدا نماینده دولت و سپس دو مخالف و دو موافق به ترتیب هر کدام به مدت پنج دقیقه صحبت می کنند و سپس کلیات لایحه در ردیف اول دستور جلسه علنی بعد قرار می گیرد. در وقت رسیدگی ابتدا پیشنهاد نمایندگان در خصوص میزان چند دوازدهم مطرح و در صورت عدم تصویب نسبت به عدد چند دوازدهم پیشنهادی دولت رای گیری می شود.

تبصره۱- مجلس چند دوازدهم بودجه را بر مبنای آخرین قانون بودجه سالانه مصوب مجلس رسیدگی می نماید.

تبصره۲- حداکثر مدتی که مجلس می تواند برای بودجه چند دوازدهم تصویب نماید سه دوازدهم است.

در نهایت لایحه بودجه مصوب مجلس در صورتی قانونی و لازم الاجرا خواهد بود که شورای نگهبان آن را بررسی و تصویب کند.

نظرات کاربران درباره کتاب نگاهی جامع به لایحه بودجه ۱۳۹۶

کتاب کاربردی برای فعالان بازار سرمایه
در 2 سال پیش توسط dra...ian
کتاب جالب با بررسی جامع امار و اطلاعت و روند بودجه
در 1 سال پیش توسط far...oss