فیدیبو نماینده قانونی انتشارات سبزان و بیش از ۶۰۰ ناشر دیگر برای عرضه کتاب الکترونیک و صوتی است .
کتاب بهره‌وری، مديريت و كيفيت

کتاب بهره‌وری، مديريت و كيفيت
جلد ۲

نسخه الکترونیک کتاب بهره‌وری، مديريت و كيفيت به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق فیدیبو به صورت کاملا قانونی در دسترس است.


فقط قابل استفاده در اپلیکیشن‌های iOS | Android | Windows فیدیبو

با کد تخفیف fdb40 این کتاب را در اولین خریدتان با ۴۰٪ تخفیف یعنی ۴,۲۰۰ تومان دریافت کنید!

درباره کتاب بهره‌وری، مديريت و كيفيت

در کشورهای پیشرفته صنعتی، واحدهای «تحقیق و توسعه» به عنوان عاملی در جهت افزایش بهره‌وری، بهبود کیفیت و روش‌های ساخت و در نهایت بالا بردن قدرت رقابت اقتصادی واحدهای صنعتی و اقتصادی مطرح بوده و در سطح گسترده‌ای به فعالیت می‌پردازند. در کشور ما نیز برای بهبود و ارتقاء صنعت و استفاده از توانایی‌های درونی آن، نیازی مبرم به راه‌اندازی و گسترش هر چه بیشتر «فعالیت‌های پژوهشی» و «تحقیق و توسعه» وجود دارد. اگرچه اختصاص بودجه و راه‌اندازی واحدهای تحقیق و توسعه از سوی موسسات و شرکتهای صنعتی و تولیدی که در شرایطی غیررقابتی فعالیت می‌کنند سخت و غیرقابل توجیه می‌باشد. اما به نظـر می‌رسد برای رهایی از قید و بندهای اقتصادی کنونی و وارد شدن به عرصه اقتصاد بین‌المللی، راهی به جز قبول الزامات اقتصاد رقابتی و توانا کردن واحدهای صنعتی از طریق فعال کردن بخش‌های پژوهشی و تحقیقاتی وجود ندارد.

ادامه...

بخشی از کتاب بهره‌وری، مديريت و كيفيت

شما به آخر نمونه کتاب رسیده‌اید، برای خواندن نسخه کامل، کتاب الکترونیک را خریداری نمایید و سپس با نصب اپلیکیشن فیدیبو آن را مطالعه کنید:

مقدمه ناشر

بنام خدا

در کشورهای پیشرفته صنعتی، واحدهای «تحقیق و توسعه» به عنوان عاملی در جهت افزایش بهره وری، بهبود کیفیت و روش های ساخت و در نهایت بالا بردن قدرت رقابت اقتصادی واحدهای صنعتی و اقتصادی مطرح بوده و در سطح گسترده ای به فعالیت می پردازند.
در کشور ما نیز برای بهبود و ارتقاء صنعت و استفاده از توانایی های درونی آن، نیازی مبرم به راه اندازی و گسترش هر چه بیشتر «فعالیت های پژوهشی» و «تحقیق و توسعه» وجود دارد. اگرچه اختصاص بودجه و راه اندازی واحدهای تحقیق و توسعه از سوی موسسات و شرکتهای صنعتی و تولیدی که در شرایطی غیررقابتی فعالیت می کنند سخت و غیرقابل توجیه می باشد. اما به نظـر می رسد برای رهایـی از قید و بندهای اقتصادی کنونی و وارد شدن به عرصه اقتصاد بین المللی، راهی به جز قبول الزامات اقتصاد رقابتی و توانا کردن واحدهای صنعتی از طریق فعال کردن بخش های پژوهشی و تحقیقاتی وجود ندارد.
انتشارات سبزان با توجه به جهت گیری خاص خود در چاپ کتاب های مرتبط با موضوعاتی همچون مدیریت، بهره وری و محیط زیست که عنصر «تحقیق و توسعه» در تمامی آنها به عنوان عاملی محوری مطرح می باشد و ارزش نهادن به تلاش های محققان و اندیشمندانی که با سعی و کوششی مجدانه به تولید مقالات تحقیقی اقدام کرده اند بنا دارد مجموعه مقالات ارائه شده در چهارمین همایش تحقیق و توسعه را در قالب موضوعات مختلف، دسته بندی و به چاپ برساند.
اگر چه طبقه بندی مقالات ارائه شده با عناوین متنوع کاری سخت بود اما به لطف خداوند منان توانستیم بیش از یکصد و شصت عنوان مقاله را در ۵ عنوان طبقه بندی کرده و اولین جلد را تحت عنوان «فن آوری اطلاعات و تحقیق و توسعه» در اختیار علاقمندان قرار دهیم.
جا دارد از مسئولین محترم انجمن تحقیق و توسعه صنایع و معادن ایران که وظیفه چاپ این مقالات را بر عهده انتشارات سبزان گذاشته اند تشکر و قدردانی شود.

ناشر

ارتقاء بهره وری در سازمان های تحقیق و توسعه در گرو نهادینه شدن نگرش سیستمی به موانع و مشکلات است

(به همراه معرفی و ارائه یک الگو مبتنی بر نگرش سیستمی در تشخیص مشکلات و ارتقاء بهره وری در سازمان)

علی سانح (عضو هیئت علمی دانشگاه)

چکیده


با توجه به انبوه مطالبی که تاکنون درباره مشکلات و معضلات فرا روی سازمان های تحقیق و توسعه در منابع و رسانه های مختلف به تصویر کشیده شده است، سوال مهمی مطرح می شود، که همان طرح مسئله در این مقاله است.

طرح مسئله


چرا پس از گذشت سال ها، تجزیه و تحلیل کردن و شناسایی، آسیب های تحقیق و پژوهش در سازمان های تحقیق و توسعه، باز هم باید شاهد تولید همان مسائل و مشکلات و به دنبال آن عدم رشد و پیشرفت تحقیق و توسعه باشیم؟!
شاید بتوان به دنبال و یا پاسخی به سوال فوق از طریق بیان دلایل و ضرورت به کارگیری نگـرش سیستمی در بررسـی مشکلات سازمان های تحقیق و توسعه دست یافت. حال به بیان مفهـوم و ضرورت نگرش سیستمی می پردازیم.

مفهوم نگرش سیستمی به مشکلات در یک سازمان تحقیق و توسعه

نگرش سیستمی به مشکلات یک سازمان تحقیق و توسعه یعنی اندیشیدن و اقدام در مورد مسائل و مشکلات سازمان تحقیق و توسعه به صورت یک مجموعه متعامل و مرتبط که از عوامل مختلف تشکیل شده و تغییر هر جزء می تواند بر دیگری اثرگذار باشد.
نگرش سیستمی به سازمان تحقیق و توسعه، یعنی اینکه سازمان تحقیق و توسعه در هر کشوری از جمله ایران، تحت تاثیر عوامل متعدد برون سازمانی و درون سازمانی قرار دارد که این عوامل در ایجاد مشکلات در سازمان تحقیق و توسعه و کاهش آن ها دخالت داشته و بالطبع در کاهش بهره وری سازمانی نقش عمده ای ایفا می کنند. لذا با حذف مشکلات و عوامل به وجود آورنده آن از طریق ارائه راهکارهای مناسب و مبتنی بر نگرش سیستمی، می توان به ارتقاء بهره وری در سازمان تحقیق و توسعه دست یافت.

ضرورت نگرش سیستمی به مشکلات در سازمان های تحقیق و توسعه

همه سازمان ها متشکل از سیستم هایی هستند که در حال کار با یکدیگر برای تولیـد کالاها یا خدمـات می باشنـد. سازمـان تحقیـق و توسعه، خود یک سیستم دارای ورودی ها، فرایندها و خروجی ها است. اگر به دنبال بهبود در اینگونه سازمان ها هستیم، پیش نیاز بهبود، این است که سازمان تحقیق و توسعه را همچون سیستمی بنگریم که درون سیستم کلان کل شرکت کار می کند. عناصر سیستم تحقیق و توسعه عبارتند از ورودی ها، سیستم پردازش، خروجی ها، سیستم دریافت کننده و نتایج.
حال برای روشن تر شدن هر چه بهتر موضوع، بهتر است به تبیین رویکرد و نگرش سیستمی و ضرورت به کارگیری آن در سازمان های تحقیق و توسعه پرداخته شود.

تبیین رویکرد و نگرش سیستمی و ضرورت به کارگیری آن
مقدمه

به نظر می رسد ضروری است قبل از پرداختن به موضوع اصلی، یعنی تبیین نگرش سیستمی به بحث درباره اجزاء و عناصر این تعریف نظیر «نظام» یا «سیستم» پرداخته شود تا از این طریق بتوان به درک بهتری از مفاهیم مطروحه در ارتباط با رویکرد سیستمی در این بخش رسید.

مفهوم نظام یا سیستم

«نظام یا سیستم مجموعه ای از اجزاء است که با ارتباط و همبستگی متقابل، مجموعه واحدی را تشکیل می دهد و نقش معینی را ایفا می کند.» این تعریف پدیده های بیشماری از عالم هستی را در بر می گیرد. هر نظام در درون خود، از خرده نظام هایی که هر یک به نوبه خود و به صورتی نامتناهی نظام را شامل می شوند، تشکیل می شود.
به طور کلی، نظام را از چشم اندازهای گوناگون طبقه بندی کرده اند که از معروفترین آن ها نظام های «باز» و «بسته» است.
با یک نگاه بسیار کلی و عمومی می توان نظام را به ساخت و بدنه ای سازمان یافته و به هم پیوسته از اجزاء متشکل یک کل، که دارای روابط ضروری بوده و به یکدیگر مربوط و وابسته اند و این تشکل و وابستگی متقابل اجزاء، به طور کلی سبب استحکام نظام می شود، تشبیه کرد. هر نظام یک کل یگانه است و هر کل یگانه، نظام و تناسب و هماهنگی معین اجزاء است. از این بحث می توان نتیجه گرفت که:
کل بیش از مجموع اجزاء است که البته منظور از واژه مجموع، جمع مکانیکی و ریاضی اجزاء نیست بلکه طرز قرار گرفتن و سازمان اجزاء می باشد. به عبارت دیگر، اگر اجزاء را بدون سازمان و نظام خاصی روی هم قرار دهیم، کل حاصل نمی شود.
کلیت نظام، ماهیت اجزاء آن را تعیین نمی کند، بدین معنی که کلیت، یک نظام خاص و کیفیتی را ابراز می دارد که در یک یک اجزاء آن یافت نمی شود، زیرا این کلی به سبب ارتباط موجود بین اجزاء، نحوه ترکیب و چگونگی انتظام اجزاء است.
اجزاء یک نظام متقابل و پیوسته، با هم در ارتباطند و به بیان دیگر، همانگونه که در طبیعت نمی توان عناصر را به صورت آزاد یافت، اجزاء یک نظام را نیز نمی توان آزاد و جدا از روابط با سایر اجزاء مشاهده و فرض نمود، بنابراین، نظام عبارت است از مجموعه ای از اجزاء به هم وابسته، که دارای هدف و نقش معینی بوده اند و از نظم و سازمان مخصوصی پیروی می کنند و در جهت تحقق هدف اصلی فعالیت دارند.

سازمان و ارتباط آن با سیستم چیست؟

- سازمان یک سیستم است.
- این سیستم از یک مجموعه فرایند تشکیل یافته است.
- یک سیستم سازمانی گروهی از فرایندهای مربوط به یکدیگرند.
- مدیران سازمان به منظور اینکه عناصر یک سیستم (سازمان) را تغییر دهند، نیاز دارند درک کنند که فرایند کاری چیست و چگونه مسائل را به صورت عملی تعریف نمایند.

فرایند کاری چیست؟

کار مجموعه ای از فرآیندهاست. برای مثال فرآیند استخدام کارکنان مجموعه ای از رویدادهای مربوط به هم است که با یکدیگر پیوند خورده و یک نتیجه که همان استخدام یک نفر است را به وجود می آورد، نقشه یک فرآیند، ابزاری است که برای تقسیم کردن یک فرآیند به عناصر آن به کار می رود. با این نقشه گام های یک فرآیند و چگونگی بهسازی فرآیند را می شناسیم، به عبارت دیگر، یک سیستم کاری، مجموعه ای از فرآیندهای مربوط به هم و در پیوند با یکدیگر می باشد.

توصیف تفکر سیستمی از دیدگاه پیتر سنگه چیست؟

پیتر سنگه (Peter Senge) تفکر سیستمی را چنین توصیف می کند:
” کوششـی اسـت بـرای دیـدن کل ها... چارچوبـی است برای دیدن ارتباط بیـن اشیـاء به جای خود اشیاء، دیدن الگوها و زمینه های تغییر با ایده های ثابت است... و دیدن ساختارهایی است که پایه و اساس وضعیت های پیچیده را می سازند“

اصول نگرش در تفکر سیستمی کدامند؟

دکتر چالز بارگراستاک بر مبنای ایده های پیتر سنگه و به اختصار، اصول نگرش تفکر سیستمی را به صورت زیر جمع بندی کرده است:
۱- سازمان، همانند بدن انسان، یک سیستم است و برای اینکه سیستم سالم بماند، بایستی کل اجزاء سیستم را به طور همزمان مورد توجه قرار داد.
۲- سازمان به عنوان یک سیستم، در یک سیستم بزرگتر قرار دارد که بایستی این سیستم بزرگتر را شناخت.
۳- رهبران سازمانی به منظور مدیریت اثربخش یک سازمان و در شرایط محیطی امروز، بایستی تفکر سیستمی را، انتخاب نمایند.
۴- تفکر سیستمی بیش از یک چارچوب ذهنی است. این تفکر مجموعه ای از تکنیک هایی می باشند که از پنجاه سال قبل با استفاده از علوم طبیعی و انسانی، مدیریت و مهندسی به وجود آمده است.
۵- رهبران سازمانی بایستی ”پویایی تغییر“ را از دیدگاه سیستمی درک نمایند.
۶- یک نگرش، سیستمی هماهنگ می کند تا از ”فلج شدن در داشتن الگو و مدل“ اجتناب گردد. (یکی از مهمترین منافعی که با انتخاب نگرش سیستمی عاید می شود آن است که ما را قادر می سازد که فراتر از مدل های متداول به مسائل سازمانی نگاه کنیم).

شاخص های تفکر سیستمی در سازمان ها کدامند؟

برخی شاخص های تفکر سیستمی عبارتند از:
۱- خدمت رسانی به جامعه و مشتریان از طریق سیستم مشتری مداری
۲- توجه به ارتباطات و توسعه منابع انسانی
۳- توجه به بازخوردهای حاصله از فعالیت های قبلی
۴- توجه به کل نگری و جزء نگری به طور همزمان
۵- توجه به کیفیت و کمیت به طور همزمان
۶- کسب اطلاعات از شرایط اقتصادی، اجتماعی و جهانی و بررسی تاثیرات آن ها بر طرح ها و فعالیت های جاری
۷- جذب، انتصاب و ارتقاء واجدین شرایط در مشاغل مدیریتی

نتایج عدم به کارگیری تفکر سیستمی کدامند؟

برخی نتایج عدم به کارگیری تفکر سیستمی عبارتند از:
۱- مشکلات مبتلا به فعلی، نتیجه راه حل های غیراساسی گذشته می باشد.
۲- عمل بدون تفکر سیستمی عکس العمل نامطلوب تری را از طریق سیستم به وجود می آورد.
۳- رفتارهای مقطعی نتایج نامطلوبی دارند.
۴- تفکر سیستمی به دنبال راه حل های ساده نمی باشد.
۵- راه حل هایی که از تفکر سیستمی نشات نگیرند از اصل مشکلات مضرتر می باشند.
۶- سعی در رشد سریع تر بدون داشتن تفکر سیستمی، رشدی کندتر را به وجود می آورد.
۷- نشانه ها و علل بیماری سیستم ها از جهت زمانی و مکانی نزدیک همدیگر مشاهده نمی شوند.
۸- در تفکر سیستمی تغییرات جزیی و تدریجی اثرات بزرگ و بلند مدتی را به وجود می آورد.
۹- در تفکر سیستمی کمیت و کیفیت و یا تمرکز و عدم تمرکز و نظم و آزادی با یکدیگر منافاتی ندارند.
۱۰- در تفکر سیستمی کل نگری حاکم است نه جمع جبری اجزاء
۱۱- مشکلات را باید به طور واقعی به خود استناد داد.

مورد توجه قرار ندادن موارد زیر سیستم را از کنترل خارج خواهد کرد

۱- بدانیم که جامعه / مشتری / ارباب رجوع چه می خواهد.
۲- فرایندهایی برای عینیت بخشیدن به نیازهای مشتری و تبدیل آن ها به عملیات واقعی و داخلی سازمان به طور دقیق تعریف نماییم.
۳- تمام وظایف و فرایندها را در راستای مقاصد و اهداف سازمان قرار دهیم.
۴- مدیریت بر مبنای واقعیت را با استفاده از روش های کلیدی انجام دهیم.
۵- همه را در امر بهبود مستمر درگیر سازیم.
۶- فرایندهای حیاتی و مهم را بشناسیم و آن ها را بهبود بخشیم.
۷- رضایتمندی مشتریان را فراهم سازیم.

رویکرد سیستمی چگونه شیوه ای است؟

رویکرد سیستمی شیوه ای برای تجزیه و تحلیل اجزای به هم وابسته سیستم ها، خرده سیستم ها، و سازمان ها را با محیط بیرونی در بر می گیرد. در این رویکرد سازمان و دیگر پدیده ها باید به منزله یک کل غیرقابل تقسیم در نظر گرفته شوند. در رویکرد سیستمی، کل براساس اجزای تشکیل دهنده آن تشریح می شود. لذا رویکرد سیستمی زمینه ای برای کل نگری است. از این رو، در کل نگری، همه پدیده ها، وقایع، و تجارب مبتنی بر آن ها به مثابه کل هایی مستقل تلقی می شوند اما در زنجیره روابط میان پدیده ها، همین کل ها تشکیل دهنده کل های بزرگتر هستند، و به تبع رویکرد سیستمی، تفکر سیستمی جلوه گر می شود.

تفکر سیستمی و تغییر نگرش

تفکر سیستم به جای اندیشیدن صرف به اجزاء، اندیشیدن به هدف های پدیده ای و یا سازمان ها را در اولویت قرار می دهد و از این رو، موجب تغییر نگرش افراد می گردد.

سازمان از دیدگاه سیستمی

سازمان ها در واقع خرده سیستم های جامعه تلقی می شوند و از بخش ها و نواحی مختلفی تشکیل شده اند. مدیران این نوع بخش ها و نواحی، باید پاسخگوی سیاست ها و برنامه های سایر بخش ها و نواحی سازمان و حتی کل سازمان باشند. اعضای سازمان بخشی از سیستم جامعه قلمداد می شوند، تفکر، رفتار، ارزش های فردی و فرهنگ سازمانی در تصمیمات مدیریت سازمان موثر واقع می شوند.

استفاده از نگرش سیستمی در تشخیص و درمان مشکلات در سازمان های تحقیق و توسعه

در یک نگرش سیستمی، به طور مثال سازمان تحقیق و توسعه در هر کشور، تحت تاثیر عوامل متعدد برون سازمانی و درون سازمانی قرار دارد که این عوامل در ایجاد مشکلات در آن سازمان و یا کاهش آن دخالت دارند.
در این نگرش همه عناصر و عوامل سازمان تحقیق و توسعه در ارتباط با هم و به صورت یک کل مورد توجهند و در هم موثر و از هم متاثر و لذا؛ دشواری ها و معضلات در سازمان تحقیق و توسعه هم متنوع و متعددند و به هم مرتبط و هر یک ممکن است به نحوی از دیگری متاثر باشد.
در نگرش سیستمی مراحل حل مسائل عبارتند از:
- مشخص کردن مسئله
- حدس زدن یا مشخص کردن علل مسئله
- در نظر گرفتن راه حل های ممکن
- انتخاب مهمترین راه حل
- اجرای راه حل انتخابی و نتیجه گیری
بهره گیری از روش بالینی که امروزه در پزشکی مصلح و معمول است، راه مناسب و زودرس شناخت مسائل و مشکلات سازمانی (از جمله سازمان تحقیق و توسعه) می باشد زیرا در این روش ابتدا به تجزیه و تحلیل مشکلات بیمار می پردازند و با استفاده از تکنیک ها و ابزار مختلف و آزمایش های لازم به تشخیص درد یا مشکل بیمار مبادرت می ورزند سپس به جوانب دیگر حال مریض به دقت توجه می کنند، و مشکلات جسمانی و بیماری های دیگر او را مدنظر قرار می دهند و حتی گاه قبل از تجویز دارو به تقویت بیمار به صورت گوناگون می پردازند، آنگاه دارویی را تجویز می کنند که هم درمان کننده است و هم با مجموعه حالات مزاجی بیمار و مقتضای حال عمومی وی مناسبت دارد. بنابراین همانطور که ذکر شد دو مرحله متمایز تشخیص و درمان با نگرش سیستمی قابل ملاحظه است.

نظرات کاربران درباره کتاب بهره‌وری، مديريت و كيفيت