فیدیبو نماینده قانونی انتشارات نگاه و بیش از ۶۰۰ ناشر دیگر برای عرضه کتاب الکترونیک و صوتی است .
کتاب کیمیای سعادت‌

کتاب کیمیای سعادت‌

نسخه الکترونیک کتاب کیمیای سعادت‌ به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق فیدیبو به صورت کاملا قانونی در دسترس است.


فقط قابل استفاده در اپلیکیشن‌های iOS | Android | Windows فیدیبو

با کد تخفیف fdb40 این کتاب را در اولین خریدتان با ۴۰٪ تخفیف یعنی ۱۵,۶۰۰ تومان دریافت کنید!

درباره کتاب کیمیای سعادت‌

کمتر ایرانی یا فارسی‌زبان از میان برادران همفرهنگ و همدین ما تاجیکی‌ها و افغان‌ها هست که این دو کتاب یگانه را که شاهکار امام محمد غزالی طوسی است (۴۵۰-۵۰۵ ق) نشناسد، و از این میان کیمیا را که به فارسی است نخوانده باشد. احیاءالعلوم به عربی است، و نثر عربی آن، مانند نثر فارسی کیمیا در کمال شیوایی است. حجم احیاء در حدود دو برابر کیمیا است. کیمیا در ایران، و احیاء هم در ایران و هم سراسر جهان اسلام، از همان آغاز و اوان نگارش و نسخه‌نویسی از آنها، مقبول طبع مردم صاحبنظر واقع شده بوده است.

ادامه...

بخشی از کتاب کیمیای سعادت‌

شما به آخر نمونه کتاب رسیده‌اید، برای خواندن نسخه کامل، کتاب الکترونیک را خریداری نمایید و سپس با نصب اپلیکیشن فیدیبو آن را مطالعه کنید:


گشایش دفتر

کمتر ایرانی یا فارسی زبان از میان برادران همفرهنگ و همدین ما تاجیکی ها و افغان ها هست که این دو کتاب یگانه را که شاهکار امام محمد غزالی طوسی است (۴۵۰-۵۰۵ ق) نشناسد، و از این میان کیمیا را که به فارسی است نخوانده باشد. احیاءالعلوم به عربی است، و نثر عربی آن، مانند نثر فارسی کیمیا در کمال شیوایی است. حجم احیاء در حدود دو برابر کیمیا است.
هنوز چنانکه باید و شاید روشن نشده است که کدام یک از نظر زمان نگارش بر آن دیگری مقدم است، اما نکته و اشاره ای در پایان مقدمه کیمیاآمده است که بیشتر حاکی از این است که احیاءالعلوم الدین اول نوشته شده است:
«و اما اندر این کتاب، جمله این چهار عنوان [= رکن، ربع] و چهل اصل شرح کنیم از بهر پارسی گویان، و قلم نگاه داریم از عبارات بلند و مغلق و معانی باریک و دشوار؛ تا فهم عوام آن را دریابد؛ چه اگر کسی را رغبت به تحقیقی و تدقیقی باشد ورای این، باید که آن از کتب تازی طلب کند، چون کتاب احیاءالعلوم الدین و کتاب جواهرالقرآن و تصانیف دیگر، که در این معنی به تازی کرده آمده است [یعنی پیش تر نوشته شده است] که مقصود این کتاب عوام خلقند که این معنی به پارسی التماس کردند، و سخن ازحد فهم ایشان در نتوان گذاشت.
ایزد سبحانه و تعالی نیت ایشان در التماس [پیشنهاد و در خواست] و نیت ما را دراجابت پاک گرداند و توفیق ارزانی دارد که از شوایب ریا و کدورات تکلف خالص گرداند. و توفیق ارزانی دارد تا آنچه به زبان گفته آید، به معاملت وفا کرده شود، که گفتار بی کردار ضایع بُوَد، و فرمودن بی ورزیدنْ سبب وبال آخرت بُوَد. انَّهُ ولیُّ الاِجابه» (متن حاضر، ص ۱۷).
مراد غزالی از «عوام»، عوام به معنای امروزین آن نیست که به بیسوادانِ کتاب نخوان اطلاق می گردد. بلکه مرادش همگان-غیر از علمای اعلام و اهل ادبیت و عربیت-است، یعنی اکثریت کتابخوانان.
اینکه می گوید «این معنی به پارسی التماس کردند»، حاکی از این است که اصل عربی وجود داشته و اعتبار و اشتهاری هم کسب کرده بوده، اما برای قاطبه کتابخوانان فارسی زبان و عربی ندان دشوار بوده است. لذا از غزالی درخواست جدی کردند که آن متن اصلی عربی را شخصابه فارسی در آورد. و اینکه خواستاران تحقیق و تدقیق بیشتر را به احیاء و جواهرالقرآن «که در این معنی به تازی کرده آمده است» ارجاع می دهد به روشنی حاکی از تقدم آنها بر کیمیاست.
با توجه به این اشاره ها در همین مقدار منقول، روشن می گردد که ابتدا احیاء را نوشته بوده، و بعد برای تتمیم فایده، آن را با پیرایش و کاهش، و اسقاط اضافات، به صورت کیمیای سعادت در آورده است.
کیمیا در ایران، و احیاء هم در ایران و هم سراسر جهان اسلام، از همان آغاز و اوان نگارش و نسخه نویسی از آنها، مقبول طبع مردم صاحبنظر واقع شده بوده است. حافظ دوبار به نام کیمیا، البته با تلمیح و تلویح و ایهام اشاره دارد:
بیاموزمت کیمیای سعادت
زهم صحبت بد، جدایی جدایی
دریغ و درد که تا این زمان ندانستم
که کیمیای سعادت رفیق بود رفیق
اینک پس ازاین مقدمه، بهترست یکایک «ربع»ها [= رکن ها، عنوان ها] را ابتدا از متن یعنی مقدمه احیاء، و سپس مقدمه کیمیا نقل کنیم، تا معلوم شود که آیا ارباع / ارکان / عناوین چهار گانه، و اصول دهگانه هر یک که جمعا بالغ بر چهل اصل می شود، در کیمیا هم مانند احیاء حضور دارد؟
ابتدا باید گفت که خطبه احیاء و کیمیا، کاملاً متفاوت است. و دومی نه خلاصه و نقل به معنای اولی است. در احیاء به سه حدیث نبوی استناد کرده است که در کیمیا نشانه ای از آنها نیست، بلکه به جایش یا در عوضش سه آیه از قرآن کریم آمده است.
سپس در هر دو کتاب وارد معرفی کوتاه و بیان چهار ربع (یا رکن یا عنوان) یا فصل اصلی و بلند کتاب می گردد. و در احیاء برای هر یک از ربع ها، ده فصل یا به قول قدما «کتاب» یک به یک (تا چهل) بر می شمارد بدین شرح:
«این کتاب را بر چهار ربع بنا کرده ام که عبارتند از ۱) ربع عبادات، ۲) ربع عادات، ۳) ربع مهلکات، ۴) ربع منجیات...
ربع عبادات مشتمل بر «ده کتاب» [=فصل یا اصل بلنداست از این قرار:
۱) کتاب علم، ۲) کتاب قواعد عقاید، ۳) کتاب اسرار طهارت، ۴) اسرار نماز، ۵) اسرار زکات، ۶) اسرار روزه، ۷) اسرار حج، ۸) آداب تلاوت قرآن، ۹) ذکرها و دعاها، ۱۰) ترتیب اوراد و زمان های هر یک.
ـ ربع عادات که مشتمل بر ده کتاب است: ۱) کتاب آغاز غذا خوردن، ۲) کتاب آداب نکاح، ۳) احکام کسب و کار، ۴) حلال و حرام، ۵) آداب صحبت و معاشرت با هر گروه از مردم، ۶) گوشه گیری، ۷) آداب سفر، ۸) سماع و وجد، ۹) امر به معروف و نهی از منکر، ۱۰) آداب زندگی و اخلاق پیامبر(ص).
ـ ربع مهلکات که مشتمل بر ده کتاب است: ۱) شرح شگفتی های دل، ۲) ریاضت، ۳) آفتهای دو شهوت: شهوت شکم و شهوت جنسی، ۴) آفات زبان، ۵) آفات خشم و کینه و رشک، ۶) نکوهش دنیا، ۷) نکوهش مال [اندوزی] و بخل، ۸) نکوهش جاه و ریا، ۹) نکوهش کبر و خودپسندی، ۱۰) نکوهش غرور.
ـ ربع منجیات [=رهایش و گشایش] که مشتمل بر ده کتاب است: ۱) کتاب توبه، ۲) کتاب صبر و شکر، ۳) خوف و رجا [=بیم و امید]، ۴) فقر و زهد، ۵) توحید و توکل، ۶) محبت و شوق و انس و رضا، ۷) نیت و صدق و اخلاص، ۸) مراقبه و محاسبه، ۹) تفکر، ۱۰) مرگ اندیشی. باید گفت که هریک از این «کتاب»ها یا فصول دهگانه خود به چندین بخش و زیر بخش، در متن کتاب تقسیم شده است.
حال باید دید امام ابوحامد غزّالی فهرست مندرجات اصلی کیمیای سعادت را چگونه آورده است. در این کتاب، بلافاصله پس از خطبه / مقدمه اصلی کتاب، در صفحه ای مستقل چنین آورده است:
عنوان مسلمانی
عنوان اول آن است که حقیقت خود بشناسد؛
و عنوان دوم آن است که خدای تعالی بشناسد؛
و عنوان سوم آن است که حقیقت دنیا را بشناسد؛
و عنوان چهارم آن است که حقیقت آخرت بشناسد.
و این چهار معرفت به حقیقت عنوان مسلمانی است.
و اما ارکان این معاملت مسلمانی چهار است: دو به ظاهر تعلق دارد، و دو به باطن.
آن دو که به ظاهر تعلق دارد:
رکن اول: گزاردن فرمان حق است، که آن را عبادات گویند.
رکن دوم: نگاه داشتن ادب است اندر حرکات و سکنات و معیشت، که آن را معاملات گویند.
و امّا آن دو که به باطن تعلق دارد:
یکی پاک کردن دل است از اخلاق ناپسندیده؛ چون خشم و بخل و حسد و کبر و عُجب و ریا، که این اخلاق را مهلکات گویند و عَقَبات راه دین گویند.
و دیگر رکن آراستن دل است به اخلاق پسندیده؛ چون صبر و شکر و محبت و رضا و رجا و توکل، که آن را مُنجیات گویند. (کتاب حاضر، ص۱۵).
غزّالی سپس هر چهار رکن را با بر شماردن و زیاد کردن ده اصل برای هر یک، به دنبال آنچه نقل شد آورده است. اما هر اصل را با اندک توضیح و افزوده ای توضیح داده است. برای روشن شدن این نکته، معرفی رکن سوم را که قبلاً از احیاء ترجمه اش را آورده بودیم، از کیمیا نقل می کنیم:
رکن سوم در بریدن عقبات راه دین که آن را مُهلکات گویند و آن نیز ده اصل است:
اصل اول در پیدا کردن [=روشن ساختن] ریاضت نفس و علاج خوی بد، و به دست آوردن خوی نیک؛ اصل دوم اندر شهوت شکم و فرج؛ اصل سوم در علاج شره سخن و آفات زبان؛ اصل چهارم در علاج بیماری خشم و حقد و حسد؛ اصل پنجم در دوستی دنیا و بیماری طمع؛ اصل ششم اندر علاج بخل و حرص و جمع کردن مال؛ اصل هفتم اندر علاج دوستی جاه و حشمت و آفت آن؛ اصل هشتم اندر علاج ریا و نفاق در عبادات؛ اصل نهم اندر علاج کبر و عُجب؛ اصل دهم اندر علاج غفلت و ضلالت و غرور (کتاب حاضر، ص۱۶). از مقابله این فهرست رکن سوم یا مُهلکات با آنچه در توضیح رکن سوم با ترجمه خود از اصل احیاء نقل کرده ایم، اندازه افزایشهایی که خود مولف، در مقایسه با آن، در فهرست واره کیمیا آورده، معلوم می شود.
از مقابله اجمالی کیمیا با احیاء معلوم می شود که کیمیا دو عنوان تازه دارد، که نام آنها «عنوان مسلمانی» است.
بخش اول کیمیا هجده فصل دارد و بابخش اول احیاء همخوان نیست. می توان گفت: این هجده فصل که عمدتا در خودشناسی و شرح شگفتیهای دل است، از آغاز رکن سوم احیاء (مهلکات) که در بیان «عجائب القلب» است، بی آنکه ترجمه یا حتی تلخیص شود در فارسی کیمیا باز آفرینی شده است و به نوعی اشتراک معنا دارد.
شاهد این مدعا گفته خود غزّالی در فصل هفدهم این بخش (عجائب صنع در تن آدمی) در کیمیا است که در آغاز آن می گوید: «این مقدار که گفته آمد ازاحوال دل آدمی، در چنین کتاب، کفایت بود. و اگر کسی زیادت شرح می خواهد در کتاب «عجائب القلب» گفته ایم.» (کتاب حاضر، ص۴۵)
عنوان دوم در کیمیا که در شناختن حق سبحانه و تعالی و در ده فصل است با بخش دوم احیاء همخوانی ندارد. این بخش که در آن از معرفت خود و خداوند و توحید و سپس مرگ و احوال قبر و آخرت سخن گفته است، به نظر می رسد از بعضی فصلهای رکن چهارم، به ویژه فصل پنجم درتوحید و توکل و فصل دهم در مرگ اندیشی [=ذکرالموت] است، الهام و مایه گرفته است. سپس دنباله بخش سوم کیمیا از رکن اول (عبادت) آغاز می شود که فهرست آنها نقل شد.
حاصل آنکه این دو کتاب همانندی موضوعی دارند، نه یکسان، بلکه گاهی همسانند. همه آنچه در کیمیا آمده، به نحو مفصل تر، و گاه با نظم و ترتیب دیگر ریشه در احیاء دارد. اما چنانکه گفته شد کیمیا را نمی توان ترجمه یا تلخیص احیاء دانست. زیرا در اغلب مباحث استناد به آیات و احادیث دراین دو کتاب با هم فرق دارد. سیاق عبارات و جملات هم فرق دارد. کیمیا کتابی است که نه بازنوشت، بلکه بازآفرینی معانی چهل فصل احیاء در حجمی کمتر از نصف آن (شاید چهل درصد) است.
اگر کسی بخواهد ربط و پیوند یا فرق و فاصله های این دو کتاب را دریابد، باید هم به متن عربی احیاء و هم ترجمه شیوای فارسی آن به قلم مویدالدین خوارزمی (۶۲۰ق). به تصحیح و تحشیه و مقدمه شادروان سید حسین خدیوجم، به تفصیل و تطبیق تمام و مورد به مورد مراجعه کند. نگارنده این سطور هم، بدون استقصای تام و استقرای تمام، به همین راه رفته و همین سه متن را اجمالاً با هم مقایسه کرده است. اگر می خواستیم همه موارد اتفاق و اختلاف را گزارش کنیم، این مقاله کوتاه به رساله ای بلند بالغ می شد و چه بسا از خوشخوانی آن کاسته می شد. سخن آخر درباره رابطه و نسبت احیاء با کیمیا این است که کیمیا تحریر ـ و نه ترجمه ـ و تهذیب دانشنامه عظیم دینی، اخلاقی و عرفانی احیاء علوم الدین است.
درباره کتاب حاضر
دو سرویراستار برجسته امروز آقایان فرید مرادی و پرویز بابایی، اهتمام تمام به ویرایش این شاهکار کم مانند فرهنگ اسلامی ـ ایرانی که از بهترین نمونه های نثر شیوای فارسی در قرن پنجم هجری به شمار می آید بسته اند. اینان اساس کار را بر دو طبع پاکیزه از آن که در سالهای ۱۳۰۰ و ۱۳۲۱ق در بمبئی انتشار یافته گذارده اند و سپس آن را با دو چاپ پاک و پیراسته از آن که یکی به همت شادروان احمد آرام (۱۳۱۹ش) ـ بر مبنای چهار نسخه خطی ـ و دیگری به کوشش ارزنده روانشاد سید حسین خدیوجم (در دو جلد، تهران، ۱۳۶۱ش) ـ برمبنای شش نسخه خطی و چاپی ـ کلمه به کلمه مقابله کرده اند.
کوشندگان دانشور طبع حاضر، همه آیات و احادیث این متن گرانسنگ را ترجمه کرده اند. مگر آنکه ترجمه آنها در خود متن آمده باشد. ترجمه آیات را از برگردان این بنده آورده اند. آیات و احادیث در همه جا با حروف سیاه، و تماما مشکول (معرب) است و علاوه بر ترجمه، نام سوره و شماره آیه را هم آورده اند. همه کلمات دشوار را حرکت (اعراب) گذاشته اند و معنای آن را از فرهنگ های معتبری چون؛ آنندراج، نفیسی، جهانگیری و لغتنامه دهخدا استخراج کرده و درحاشیه به دست داده اند. حتی کلمات ظاهرا ساده را هر جا که احتمال نادرست خوانی وجود داشته، معنا کرده اند. فی المثل درعبارت «تا بدین ایمان آورند» را برای راهنمایی خواننده روشن کرده اند. یعنی «بدین» را که در چنین زمینه ای ممکن است «به دین» خوانده شود، به صورت «به این» در پانوشت توضیح داده اند. یا «نباید» را هر جا که معنای «مبادا» است، اشاره کرده اند، تا چه رسد به مشکلات جدی تر.
همچنین زیر کلمات اضافه شده به کلمه بعد، هر جا که لازم تشخیص داده اند، در زیر کلمه اول کسره گذاشته اند. نقطه گذاری کاملاً امروزین و سراسری است. رسم الخط بر وفق دستور خط فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. همچنین مقدمه ای در شرح حال غزّالی و معرفی کیمیای سعادت نگاشته اند. حروفی هم که برای متن انتخاب کرده اند، خوانا و به اندازه است. سرانجام در نمونه خوانی و رفع اغلاط مطبعی و «علمی» (مربوط به کاتب یا مصحح) نیز به جد کوشیده اند.
بدینسان این تصحیح تازه، ارزش آکادمیک دارد. با سپاس از همت آنان، و حسن سلیقه و دقت نظر و نظارت جناب آقای علیرضا رئیس دانایی، مدیر دانشور انتشارات نگاه، که درمدت زمانی در حدود چهل سال، بیش از دو هزار عنوان اثر ارزشمند به فرهنگ و فرهیختگان ایران زمین عرضه داشته اند.
و سپاس در آغاز و انجام خداوند راست.
بهاءالدین خرمشاهی
تهران، نوروز ۱۳۹۰

نظرات کاربران درباره کتاب کیمیای سعادت‌

میشه کتاب منطق الطیر عطار رو هم در فیدیبو قرار بدید ممنون
در 3 سال پیش توسط sar...i94
در این نمونه اصلا وارد اصل کتاب نشده اید ۰ مقدمه که به قلم غزالی نیست تا با نوع بیان و سبک نگارش آشنا شویم!
در 8 ماه پیش توسط zzeinabb
سعی کنید در قسمت نمونه، بخشی از متن کتاب رو بذارید نه مقدمه.
در 8 ماه پیش توسط haa...rjb
جناب خرمشاهی کیمیای سعادت رو ترجمه نکردن چون اصلا به زبان فارسیه . ایشان مقدمه‌ی این کتاب رو نوشتن
در 6 ماه پیش توسط مجید نیک نفس